وبلاگآخرین اخبار و نمونه کارها

آبیاری بارانی

آبیاری بارانی

 سیستم آبیاری بارانی روشی است که در آن آب تحت تاثیر فشار ایجاد شده به وسیله موتور پمپ، وارد لوله های مسیر شده و از طریق آبپاشها به اطراف پخش می شود. از این روش می توان برای آبیاری انواع گیاهان زراعی در زمین های شیب دار، هموار، نا هموار و خاک های شنی و رسی و همچنین برای زمین های ناهموار که خاک آنها شن بیشتری دارد و قابل فرسایش نیز هستند استفاده کرد. آبیاری بارانی معمولاً کمتر از آبیاری سطحی به آب و نیروی کار نیاز دارد.

انواع بسیاری سیستم های آبیاری بارانی وجود دارد. دلیل آن هم تنوع گسترده وضع خاک و محصولات است که بایستی آبپاش مناسب آن باشد. در عین حال، معمولاً تمام سیستم ها اجزای اصلی ذیل را دارند:

1- پمپ

پمپ، آب را از منبعی که می تواند یک مخزن، چاه یا رودخانه باشد می کشد و به سیستم آبیاری تحویل می دهد. پمپ با نیروی یک موتور درونسوز یا الکتریکی کار می کند.

2- لوله اصلی

لوله اصلی آب را از پمپ به لوله های جانبی می رساند در برخی موارد لوله اصلی ثابت است و در مزرعه روی زمین یا بیشتر زیر زمین قرار می گیرد. در موارد دیگر لوله اصلی قابل حمل است و می توان آن را از مزرعه ای به مزرعه دیگر منتقل کرد. جنس لوله های ثابت معمولا فولاد گالوانیزه، سیمان آزبست یا پلاستیک است. جنس لوله های قابل حمل معمولاً آلومینیم سبک، آهن گالوانیزه یا پلاستیک است، به طوریکه به راحتی جابجا می شوند.

3- لوله جانبی

لوله جانبی آب را از لوله اصلی به آبپاش ها می رساند. این لوله می تواند قابل حمل یا ثابت باشد و جنس آن مشابه لوله اصلی است، ولی معمولاً کوچکتر است.

4- آبپاش ها

دو نوع آبپاش اصلی که در کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از آبپاش چرخشی و لوله روزنه دار. آبپاش چرخشی رایجترین نوع است. در بعضی سیستم ها از تعداد زیادی آبپاش کوچک که با هم کار می کنند استفاده می شود و در بعضی دیگر تنها از یک آبپاش بزرگ یا کانن استفاده می شود.

 

انواع آبیاری بارانی

1- آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک

در این روش بال های آبیاری، ثابت ولی آب پاش ها متحرک می باشند. برای کاهش هزینه در این سیستم از آب پاشهای بزرگ استفاده می شود که به طور قابل ملاحظه ای از تعداد بالهای آبیاری بارانی ثابت و از لحاظ بهره برداری راحت تر و کم هزینه تر از بقیه سیستم ها با جابه جایی متناوب می باشند. از لحاظ عمر مفید تجهیزات و لوله های سیستم نیز بسیار مناسب و در صورتی که لوله ها در زیر زمین کار گذاشته شده باشند از لحاظ خطر سرقت نیز دارای ضریب اطمینان بالایی خواهند بود. علاوه بر این بدلیل فراهم بودن امکان نصب پایه های بلند برای آبپاش ها، امکان آبیاری گیاهان پا بلند نیز وجود دارد. در مجموع سیستم های آبیاری بارانی با آبپاش متحرک به دلیل ویژگی ها و مزایای فوق الذکر از استقبال قابل توجهی در بین کشاورزان برخوردار گشته و گسترش بیشتری در سال های اخیر داشته است.

 

2- آبیاری بارانی دوار مرکزی ( سنتر پیوت )

سیستم دوار مرکزی نوعی دیگر از آبیاری بارانی است که نام انگلیسی آن سنتر پیوت می باشد که به صورت اسپری و یا اسپیرینکر عمل آبپاشی را انجام می دهد و به صورت عقربه ساعت حرکت می نماید و زمین زراعی را به صورت دایره ای آبیاری می کند.

مشخصات فنی دستگاه:

تعداد دهانه در انواع مختلف: 8 ـ7ـ 6 و 5 عدد

طول هر دهانه: حدودا 5/52  متر

طول کل دور دستگاه های مختلف سنتر پیوت:  432، 379/5 ، 327 و 274/5 متر به شعاع آبیاری 435، 382، 330 و 277/5 متر

قطر لوله:ز  ( اینچ ) ـ قدرت الکتروموتورهای نصب شده در چرخها 5/1 کیلومتر

ولتاژ دستگاه: 380 ولت و حداقل زمان چرخش یک دور دستگاه 24 ـ 21 ـ 18 و 15 ساعت بوده و عمق متوسط بارش در یک دور 88/9 میلی متر است و هم چنین دستگاه شامل سیستم دکل مرکزی، خرپاها و میل های کششی، تابلوی برق دهانه و کابل برق و سیستم دکل چرخ می باشد.

 محاسن و معایب دستگاه:

1 ـ در سطوح وسیع کارآئی بالائی دارد، راندمان آبیاری را بالا می برد و باعث توزیع یکنواخت آب می گردد.

2 ـ قابل استفاده برای انواع کشت هاست و در مصرف انرژی و نیروی انسانی با صرفه تر است.

3 ـ دستگاه پیچیده است بنابراین برای راه اندازی، حفظ و نگهداری آن حضور شخصی که فنی و کاردان بوده و به کلیه جزئیات دستگاه وارد ضروری است.

4 ـ قیمت دستگاه بالاست و فقط در تعاونی ها و کشت و صنعت ها و در طرح های خیلی بزرگ قابل نصب است.

 

3- آبیاری بارانی خطی ( لینیر )

دستگاهی است که شباهت زیادی به سنترپیوت داشته با این تفاوت که زمین زراعی را به طور خطی آبیاری می کند و محل آبگیری از کانال می باشد.

 در این سیستم منبع آب می تواند در حاشیه زمین قرار گیرد و بال آبیاری از مرکز فنداسیون طراحی شده در امتداد آن حرکت رفت و برگشتی داشته باشد. این عمل از طریق بلند شدن ارابه از سطح زمین توسط یک سیستم هیدرولکی و همچنین چرخش 90 درجه ای چرخها صورت میگیرد. در صورتی که منبع آب لوله باشد آبگیری دستگاه توسط شیرهای آبگیری که روی لوله زیرزمینی و به فواصل مشخص نصب می شود انجام می پذید. نحوه اتصال دستگاه به شیرهای آبگیری توسط لوله سرانداز پلی اتیلنی می باشد که با طول حدود نصف فواصل شیرهای آبگیری توسط دست صورت می گیرد. 

آبپاش های مورد استفاده در دستگاه لینیر و سنترپیبوت به طور معمول از نوع آبپاش های ضربه ای و افشان و در بعضی موارد نیز چرخش می باشد. 

مشخصات فنی، تقریبا شبیه دستگاه سنترپیوت می باشد.

 

آبیاری موضعی

image

آبیاری موضعی عبارتست از پخش آهسته آب بر سطح یا زیر خاک به صورت قطرات مجزا، پیوسته، جریان باریک یا اسپری ریز از طریق قطره چکان نهایی که در طول خط انتقال آب قرار دارند. 

سیستم آبیاری موضعی معمولاً جهت آبیاری درختان ، بوته‌ها، درختچه‌های انگور، باغ‌ها، و... بکار گرفته می‌شود. معمولاً تمام سیستم ها اجزای اصلی ذیل را دارند:

- ایستگاه پمپاژ و کنترل مرکزی 

- خطوط آب رسان اصلی

- خطوط آب رسان فرعی 

- لوله‌های لترال یا آبده 

- قطره چکان

 

1- آبیاری قطره ای

روش قطره ای یک سیستم آبیاری تحت فشار است لذا در وهله نخست باید یک پمپ آب را از منبع دریافت و آن را با فشار لازم وارد سیستم لوله های آبیاری قطره ای نماید. در بعضی شرایط ممکن است آب از منبع اصلی تا مزرعه با لوله هدایت شود و اختلاف ارتفاع، انرژی لازم برای فشار آب را تأمین کند. در این وضعیت نیازی به پمپ نخواهد بود. اما در اکثر سیستم های معمول آبیاری قطره ای وجود پمپ برای تأمین فشار الزامی است.

آب با فشاری که توسط پمپ تأمین می شود وارد یک لوله اصلی شده و این لوله تا ابتدای هر قطعه آبیاری ادامه پیدا می کند. هر قطعه از آبیاری به تعدادی زیر قطعه تقسیم می شود که آب موردنیاز آنها از یک لوله نیمه اصلی که به آن مانیفلد نیز گفته می شود تأمین می گردد. لوله نیمه اصلی که طول آن مساوی عرض قطعه زیر واحد آبیاری می باشد از لوله اصلی منشعب می گردد. بدین ترتیب که لوله اصلی در مسیر خود تعدادی لوله نیمه اصلی را که از آن منشعب می شوند تغذیه می کند. از لوله نیمه اصلی بسته به فاصله ردیف های گیاهی تعدادی لوله های فرعی یا لترال منشعب می شود که طول هر یک از این لوله ها متناسب  با ابعاد زیر واحد آبیاری یا طول ردیف ها می باشد. لوله اصلی و نیمه اصلی می تواند از جنس فولاد، سیمان آزبست، پی وی سی و یاپلی اتیلن باشد اما لوله های فرعی معمولاً از جنس پلاستیک پلی اتیلن انتخاب می شوند.لوله های فرعی که از کنار ردیف های گیاهی عبور می کنند مجهز به قطره چکان یا خروجیهایی می باشند که جریان آب توسط آنها با فشار بسیار کم به خارج گسیل شده و بر روی زمین پخش می شود. یکی از وظایف اصلی قطره چکان کاهش فشار آب در هنگام خروج از آن است. آبدهی قطره چکان‌های مورد استفاده در این سیستم از 2 لیتر در ساعت تا حدود 24 لیتر در ساعت متغیر می‌باشد و در شرایط معمولی از قطره چکان‌های 4 لیتر در ساعت استفاده می‌گردد. 

 

2- آبیاری قطره ای- نواری (تیپ)

مشابه روش آبیاری قطره ای، در این روش نیز جهت تأمین فشار کارکرد نوار در ابتدای سیستم، تأسیساتی برای ایجاد فشار لازم است. فشار کارکرد سیستم قطره ای- نواری کم (در حدود یک بار) می باشد. لذا پمپ هایی با آبدهی و قدرت کم نیاز دارد. جهت جلوگیری از گرفتگی قطره چکان ها (خروجی نوارها)، آب مورد استفاده بایستی تا حد امکان تصفیه شده و ذرات معلق آن گرفته شود. اجرای لوله های اصلی و نیمه اصلی و مانیفولد ها در این سیستم مشابه سایر روش های آبیاری قطره ای می باشد. لوله های تیپ  از نوعی پلیمر خاص که ضخامت آنها از 100 تا 400 میکرون می باشد و در قطرهای 16 و 20 میلیمتر ساخته می شوند. لوله ها در واقع نوارهایی پلاستیکی به عرض 50 تا 60 متر می باشند که پس از تا خوردن از طرف بیرونی تحت پرس قرار گرفته و به لوله تبدیل می شوند. محل پرس به گونه ای طراحی گردیده  که همانند لوله های ماکارونی در آبیاری قطره ای عمل کرده و مسیر طولانی از لوله های مارپیچ با قطر بسیار کم که از یک طرف به مجرای اصلی و از طرف دیگر به بیرون ارتباط دارد به وجود می آورند، محل خروجی لوله های آب چکان بر حسب نیاز می تواند در فواصل 10،20 و 30 سانتیمتر یا بیشتر قرار گیرد. آب پس از عبور از شیارهای مارپیچ و افت فشار آن، به صورت قطره و آزاد از این منافذ خارج شده و در پای گیاه توزیع می گردد.. نوارها انعطاف پذیری بسیار بالایی دارد و به راحتی جمع شده و قرقره می شوند. از این لوله ها برای آبیاری های موقت و یا مثلا زمین های اجاره ای برای یک یا دوفصل استفاده می شود چون این لوله ها تقریبا یکبار مصرف هستند و بعد از استفاده دور انداخته می شوند.این سیستم معمولا جهت کشت های ردیفی مورد استفاده قرار می گیرد.

 

آبیاری کم فشار

image

امروزه توجه و گسترش سیستم های آبیاری تحت فشار و جایگزینی این سیستم ها به جای سیستم آبیاری سطحی (به خصوص در داخل مزارع) بیشترین توجه را به خود معطوف داشته است. اما در بعضی از مناطق به دلایل خاص از جمله ؛ تبخیر و باد بردگی زیاد (در مناطق گرم و خشک و بادخیز)، وجود شرایط شوری و قلیائیت بسیار بالا که برای اصلاح اولیه آنها نیاز به ورود حجم زیادی آب به مزرعه در مدت زمانی کوتاه (دبی بالا) برای آبشویی است، صرف هزینه های گزاف تامین انرژی برای شبکه های آبیاری تحت فشار در مناطقی که فاصله زیادی از شبکه های انتقال برق دارد، شرایط خاص اجتماعی، الگوهای کشت و پراکندگی اراضی در قطعات کوچک، توسعه سیستم های آبیاری تحت فشار در داخل مزارع را در برخی از مناطق با مشکل روبرو می نماید و از طرف دیگر وجود برخی محدودیت ها برای ساخت کانال های آبیاری از جمله عدم وجود منابع قرضه مناسب (از نظر کمی و کیفی)، کمبود و همچنین فاصله زیاد مصالح مورد نیاز مثل شن و ماسه از منطقه، وجود خاک های مسئله دار (تورم زا و گچی)، احداث کانال های آبیاری را در بخش انتقال و توزیع را با مشکلات زیادی همراه خواهد نمود. لذا باید گزینه ای مناسب برای چنین شرایطی هم که سیستم آبیاری بارانی و هم احداث کانال  با محدودیت های فنی و اقتصادی همراه است، معرفی نمود. در این خصوص استفاده از سیستم های آبیاری کم فشار یکی از گزینه هایی است که در برخی از مناطق می تواند توصیه شود، بدین صورت که توزیع آب در شبکه توسط خطوط لوله کم فشار انجام شده و آبیاری داخل مزارع به روش آبیاری سطحی صورت پذیرد. 

 

1- آبیاری کم فشار

سیستم کم فشار عبارتست از سیستمی که حداکثر فشار کارکرد آنها کمتر از 10 متر باشد. این تعریف اغلب سیستم های لوله گذاری برای توزیع آب و کاربرد آن در روش های آبیاری سطحی می باشد. بدین صورت که آب توسط لوله اصلی  تا محل کرت منتقل شده و سپس آب در سطح کرت بر اساس نیروی ثقل زمین توزیع می شود و با نفوذ تدریجی در خاک در اختیار ریشه گیاه قرار می‌گیرد.

 

2- هیدروفلوم (لوله های آبیاری دریچه دار):

هیدروفلوم لوله بدون درزی است که بسادگی روی زمین قرار گرفته و به هر منبع آب اعم از حوضچه سر چاه و یا کانال های آب و غیره وصل شده و نیاز به فشار کاری بسیار کم دارد و در سخت ترین شرایط آب و هوائی و بادهای تندکارائی خود را به اثبات رسانده است.

لوله های دریچه دار (هیدروفلوم) عبارتند از لوله های پلی اتیلن نرم مجهز به دریچه های قابل تنظیم که به عنوان مجاری درجه 4 می توانند جایگزین مناسبی برای کانالهای خاکی گردند. در این سیستم آب به جای نهر خاکی در لوله جریان داشته و تلفات ناشی از آب کانالهای خاکی به حداقل خواهد رسید.

این لوله ها که در کلاف های 100 و 200 متری ساخته می شود، بوسیله گیره مخصوص به دهانه خروجی آبگیر و یا به یکدیگر متصل شده و در امتداد طول قطعه آبیاری به طول مناسب مستقر می گردد. لوله ها در فواصل معین مجهز به دهانه های خروجی آب (دریچه) می باشد و مقطع دهانه هر دریچه بوسیله کلاهک مخصوص قابل تنظیم است. بطوریکه مقدار جریان خروجی از هر دریچه را می توان متناسب با مقدار مورد نیاز (حداکثر 2.5 لیتر در ثانیه) تنظیم نمود.

لوله های هیدروفلوم که از پلی اتیلن نرم ساخته می شوند در مقابل اشعه ماورابنفش مقاوم بوده و در برابر تاثیر شیمیایی ترکیبات آب – خاک تجزیه ناپذیر می باشد. نرمی جنس آن باعث انعطاف در موقع جمع کردن و هماهنگی با عوارض زمین می شود. به همین دلیل هنگام خالی شدن آب روی زمین پهن می شود و مانع رفت و آمد ماشین آلات چرخ لاستیکی نمی گردد. به شرط آنکه در بستر آن سنگدانه درشت و لبه تیز و قطعات فلزی و سیمانی نباشد.

اجزای سیستم آبیاری هیدروفلوم

- لوله های هیدروفلوم

- دریچه: با نصب دریچه بر روی لوله ها در ابتدای  هر ردیف می‌توان عمل آبیاری و توزیع آب در مزرعه به سهولت انجام داد. قطر دریچه ها 2 اینچ و میزان آبدهی هر دریچه بین 0 تا 5/2 لیتر بر ثانیه قابل تنظیم است.

- اتصالات گالوانیزه جهت اتصال دو لوله در امتداد یکدیگر

- بست فلزی

- پانچ: برای سوراخ کردن لوله جهت نصب دریچه به کار می‌رود.

- گیره انتهایی: برای مسدود کردن انتها و یا ابتدای مسیر آب در لوله ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

- سه راهی و چهار راهی: از جنس ورق آهن گالوانیزه بوده و برای تقسیم آب و یا گرفتن انشعاب از لوله اصلی کاربرد دارد.

طرح پمپاژ و انتقال روستای قنات

معرفی طرح

اراضی روستای قنات از توابع شهرستان سمیرم بطور تقریب بین طولهای جغرافیایی 51 درجه و 28 دقیقه تا 51 درجه و 35 دقیقه و بین عرضهای جغرافیایی 31 درجه و 4 دقیقه تا 31 درجه و 9 دقیقه واقع شده است و مسیر دسترسی، جاده آسفالته حنا پادنا از کنار این روستا عبور می کنند.

اراضی کشاورزی این روستا بیش از 180 هکتار می باشد که حدود 160 هکتار آن باغات سیب می باشد که در سال 1379 به سیستم آبیاری تحت فشار مجهز گردید.

تنها منبع آبی اراضی آب قنات روستا می باشد که در اثر خشکسالی های سال های اخیر خشک شده و یا میزان آب آن به میزان کمی رسیده است.

با توجه به پیگیری های انجام شده، مجوز ب بهره برداری از رودخانه ماربر از وزارت نیرو گرفته شده است.

با توجه به سطح زیر کشت اراضی و روش آبیاری تحت فشار ، حداقل میزان آب مورد نیاز 90 لیتر در ثانیه می باشد که مجوز ارائه شده 50 لیتر در ثانیه از رودخانه ماربر می باشد.

 

هدف اجرای طرح

تامین آب آبیاری توسط احداث ایستگاه پمپاژ و انتقال آب برای احیا 160 هکتار باغات روستای قنات از توابع شهرستان سمیرم.

 

مشخصات طرح 

اجراء تشکیل دهنده طرح به ترتیب عبارتند از:

سازه آبگیری از رودخانه

احداث ایستگاه پمپاژ

انتقال خط برق 630 کیلو ولت 

خط انتقال آب

 

سازه آبگیری از رودخانه

با توجه به ساختار زمین شناسی ساحل راست رودخانه که محل آبگیری از رودخانه می باشد که دارای بدنه سنگی بوده و با توجه به عرض زیاد رودخانه، آبگیری بصورت مستقیم انجام می شود. جهت هدایت آب به سمت آبگیر یک دیوار گابیونی در فاصله 3 متری ساحل و به طول 15 متر در امتداد رودخانه احداث نموده و بستر رودخانه در فاصله دیوار گابیونی و ساحل به عمق یک متر گود برداری شده و کف آن با قلوه سنگ تثبیت شده تا سطح مقطع مناسب جهت انحراف  و آبگیری ایجاد شود . در دیواره ساحلی آبگیری توسط یک دریچه کشویی انجام می شود و توسط یک لوله بتنی به قطر 1000 میلیمتر به یک حوضچه انتقال می یابد . 

آب وارد حوضچه شده و به صورت فیلتر عمل کرده عبور نموده و سپس آب به حوضچه پمپاژ وارد می شود.

 

احداث ایستگاه پمپاژ

 ایستگاه پمپاژ و شیر خانه و اتاق کنترل می باشد.

مشخصات ایستگاه پمپاژ بشرح زیر میباشد.

تعداد پمپ ها: 4 واحد موتور پمپ شناور ( یک واحد رزرو)

ظرفیت پمپاژ 50 لیتر در ثانیه (قابل افزایش تا 80 لیتر در ثانیه)

قدرت مصرفی هر پمپ : 90 کیلو وات

اختلاف ارتفاع استاتیک : 285 متر

ارتفاع کل مانومتریک : 320 متر

با توجه به ارتفاع کل مانومتریک، این ایستگاه پمپاژ تنها پمپاژ یک مرحله ای و کاملا بومی در این شهرستان و در استان می باشد.

 

انتقال خط برق

جهت تامین نیروی برق ایستگاه پمپاژ از فاصله 7000 متری شبکه برق 6310 کیلو ولت انتقال یافته است.

 

خط انتقال آب

خط لوله انتقال آب به طول حدود 12 کیلومتر می باشد که از دو قسمت تشکیل شده است

قطعه اول ایستگاه پمپاژ تا کیلومتر 700+1 لوله فلزی به قطر 12 اینچ با فشار کار 40 اتمسفر و از کیلومتر 700+1 تا کیلومتر 445+2 شروع از لوله پلی اتیلن به قطر 315 میلیمتر با فشار کار 6 اتمسفر می باشد.

قطعه دوم مسیر به صورت ثیقلی از کیلومتر 445+2 شروع شده و تا ابتدای اراضی به طول 9515 متر میباشد که با توجه  به شرایط توپوگرافی مسیر و فشارهای ایجاد شده در خط لوله از لوله پلی اتیلن به قطر 315 میلیمتر با فشار کاری 6 و 10 اتمسفر استفاده شده است.

مقالات دیگر...

  1. نمونه کارهای طراحی

زیر مجموعه ها

آموزشی

مقالات آموزشی در زمینه آبیاری

نمونه کار

نمونه کارهای طراحی، اجرا و مشاوره

جستجو در وبلاگ

دسته بندی ها

عضویت در خبرنامه سایت

آخرین اخبار و اطلاعات شرکت را مستقیما در ایمیل خود دریافت کنید!

توضیح: پس از درخواست عضویت، یک ای میل تاییدیه برای شما ارسال خواهد شد. جهت تکمیل عضویت، روی لینک فعال سازی داخل این ای میل کلیک کنید.